Bosh (generalni) ishonchnoma 2026: avtomobilga notarial ishonchnoma narxi, qanday huquq beradi va qanday xavflari bor

«Generalni doverennost» yoki bosh ishonchnoma — mashinani faqat haydash emas, balki uni sotish, hadya qilish, garovga qoʻyish va davlat idoralarida rasmiylashtirish huquqini ham beradigan notarial ishonchnoma. Quyida u qancha turishi, qanday rasmiylashtirilishi va nega koʻp hollarda avtomobilni nomga oʻtkazish xavfsizroq ekanini tushuntiramiz.

Oddiy ishonchnomadan farqi

Agar mashinani faqat haydash uchun bermoqchi boʻlsangiz, notariusga borish shart emas: elektron ishonchnoma arzonroq va 7 daqiqada tayyor boʻladi.

Bosh ishonchnoma narxi 2026

Jami: yaqin qarindoshga taxminan 396 000 soʻm, begona shaxsga taxminan 1 056 000 soʻm. Notarius xizmatlari idoraga qarab biroz farq qilishi mumkin.

Yaqin qarindoshlar — er-xotin, ota-ona, bolalar va ularning turmush oʻrtoqlari, nevaralar, buvi-buvalar, aka-uka va opa-singillar. Amaki, togʻa, xola, jiyan va qudalar bu roʻyxatga kirmaydi — ular uchun boj 880 000 soʻm.

Qanday rasmiylashtiriladi

1. Avtomobil egasi istalgan notarial idoraga boradi. Ishonchli shaxsning kelishi shart emas — uning pasport maʼlumotlari kifoya.
2. Olib boriladigan hujjatlar:
   • egasining pasporti yoki ID-kartasi;
   • avtomobilning texpasporti (qayd etish guvohnomasi);
   • ishonchli shaxsning pasport maʼlumotlari;
   • mashina garovda boʻlsa — garovga oluvchining roziligi;
   • mashina nikoh davrida olingan boʻlsa va sotish huquqi berilsa — turmush oʻrtogʻining roziligi.
3. Notarius mashinaga taqiq yoki garov bor-yoʻqligini elektron bazadan tekshiradi.
4. Ishonchnomada qaysi huquqlar berilishi aniq yoziladi: boshqarish, sotish, hadya qilish, garovga qoʻyish, YHXBBda roʻyxatdan oʻtkazish va hokazo. Yozilmagan huquq berilmagan hisoblanadi.
5. Boj va xizmat haqi toʻlanadi, ishonchnoma oʻsha kuni beriladi.

Muddati va bekor boʻlishi

• Ishonchnoma 3 yilgacha beriladi. Muddat yozilmagan boʻlsa — berilgan kundan 1 yil amal qiladi.
• Sanasi yozilmagan ishonchnoma haqiqiy emas.
• Ishonchnoma quyidagi hollarda bekor boʻladi:
  • muddati tugaganda;
  • egasi uni istalgan vaqtda bekor qilganda (buning uchun ham notariusga murojaat qilinadi);
  • ishonchli shaxs undan voz kechganda;
  • egasi yoki ishonchli shaxs vafot etganda.

Xavflari: nega «generalni» bilan mashina olish xavfli

Bir vaqtlar koʻpchilik mashinani nomga oʻtkazmasdan, bosh ishonchnoma bilan «sotib olardi» — rasmiylashtirish xarajatidan qochish uchun. Bu bugun ham uchraydi, lekin ikki tomon uchun ham xavfli:

Xaridor uchun:

• Egasi ishonchnomani istalgan kuni bekor qilishi mumkin — pul toʻlangan boʻlsa ham.
• Egasi vafot etsa, ishonchnoma bekor boʻladi va mashina uning merosiga kiradi.
• Egasining qarzi boʻlsa, MIB mashinaga taqiq qoʻyishi yoki uni undirib olishi mumkin.
• 3 yildan keyin ishonchnomani yangilash uchun yana egasini topish kerak.

Sotuvchi (egasi) uchun:

• Mol-mulk soligʻi va boshqa toʻlovlar egasining nomiga keladi.
• Kamera jarimalari egasi nomiga yoziladi.
• Mashina ishtirokidagi avariya yoki jinoyat boʻyicha savollar birinchi navbatda egasiga beriladi.

Xulosa: mashinani butunlay boshqa odamga bermoqchi boʻlsangiz, toʻgʻri yoʻl — oldi-sotdi shartnomasi va nomga oʻtkazish. Yaqin qarindoshlar oʻrtasida bu ancha arzon. Batafsil: Avtomobilni nomga oʻtkazish xarajatlari.

Qachon bosh ishonchnoma oʻrinli

• Egasi uzoq muddat chet elda boʻlib, mashinani sotishni yoki rasmiylashtirishni qarindoshiga topshirmoqchi boʻlsa.
• Mashinani chet elga olib chiqish kerak boʻlsa, egasi esa birga bora olmasa.
• Mashinani sotish jarayonini ishonchli odamga (masalan, farzandiga) toʻliq topshirish kerak boʻlsa.

Esda tuting

• Ishonchnoma bilan haydayotgan odam OSAGO polisiga kiritilgan boʻlishi yoki polis cheklanmagan boʻlishi kerak: OSAGO narxlari.
• Ishonchli shaxsning pasporti almashsa, ishonchnomani yangi maʼlumotlar bilan qayta rasmiylashtirgan maʼqul.
• Sotish vaqtida oldi-sotdi shartnomasi uchun boj (1 320 000 soʻm) ishonchnomadan alohida toʻlanadi.