Бош (генерални) ишончнома 2026: автомобилга нотариал ишончнома нархи, қандай ҳуқуқ беради ва қандай хавфлари бор

«Генерални доверенност» ёки бош ишончнома — машинани фақат ҳайдаш эмас, балки уни сотиш, ҳадя қилиш, гаровга қўйиш ва давлат идораларида расмийлаштириш ҳуқуқини ҳам берадиган нотариал ишончнома. Қуйида у қанча туриши, қандай расмийлаштирилиши ва нега кўп ҳолларда автомобилни номга ўтказиш хавфсизроқ эканини тушунтирамиз.

Оддий ишончномадан фарқи

Агар машинани фақат ҳайдаш учун бермоқчи бўлсангиз, нотариусга бориш шарт эмас: электрон ишончнома арзонроқ ва 7 дақиқада тайёр бўлади.

Бош ишончнома нархи 2026

Жами: яқин қариндошга тахминан 396 000 сўм, бегона шахсга тахминан 1 056 000 сўм. Нотариус хизматлари идорага қараб бироз фарқ қилиши мумкин.

Яқин қариндошлар — эр-хотин, ота-она, болалар ва уларнинг турмуш ўртоқлари, неваралар, буви-бувалар, ака-ука ва опа-сингиллар. Амаки, тоға, хола, жиян ва қудалар бу рўйхатга кирмайди — улар учун бож 880 000 сўм.

Қандай расмийлаштирилади

1. Автомобил эгаси исталган нотариал идорага боради. Ишончли шахснинг келиши шарт эмас — унинг паспорт маълумотлари кифоя.
2. Олиб бориладиган ҳужжатлар:
   • эгасининг паспорти ёки ИД-картаси;
   • автомобилнинг техпаспорти (қайд этиш гувоҳномаси);
   • ишончли шахснинг паспорт маълумотлари;
   • машина гаровда бўлса — гаровга олувчининг розилиги;
   • машина никоҳ даврида олинган бўлса ва сотиш ҳуқуқи берилса — турмуш ўртоғининг розилиги.
3. Нотариус машинага тақиқ ёки гаров бор-йўқлигини электрон базадан текширади.
4. Ишончномада қайси ҳуқуқлар берилиши аниқ ёзилади: бошқариш, сотиш, ҳадя қилиш, гаровга қўйиш, ЙҲХББда рўйхатдан ўтказиш ва ҳоказо. Ёзилмаган ҳуқуқ берилмаган ҳисобланади.
5. Бож ва хизмат ҳақи тўланади, ишончнома ўша куни берилади.

Муддати ва бекор бўлиши

• Ишончнома 3 йилгача берилади. Муддат ёзилмаган бўлса — берилган кундан 1 йил амал қилади.
• Санаси ёзилмаган ишончнома ҳақиқий эмас.
• Ишончнома қуйидаги ҳолларда бекор бўлади:
  • муддати тугаганда;
  • эгаси уни исталган вақтда бекор қилганда (бунинг учун ҳам нотариусга мурожаат қилинади);
  • ишончли шахс ундан воз кечганда;
  • эгаси ёки ишончли шахс вафот этганда.

Хавфлари: нега «генерални» билан машина олиш хавфли

Бир вақтлар кўпчилик машинани номга ўтказмасдан, бош ишончнома билан «сотиб оларди» — расмийлаштириш харажатидан қочиш учун. Бу бугун ҳам учрайди, лекин икки томон учун ҳам хавфли:

Харидор учун:

• Эгаси ишончномани исталган куни бекор қилиши мумкин — пул тўланган бўлса ҳам.
• Эгаси вафот этса, ишончнома бекор бўлади ва машина унинг меросига киради.
• Эгасининг қарзи бўлса, МИБ машинага тақиқ қўйиши ёки уни ундириб олиши мумкин.
• 3 йилдан кейин ишончномани янгилаш учун яна эгасини топиш керак.

Сотувчи (эгаси) учун:

• Мол-мулк солиғи ва бошқа тўловлар эгасининг номига келади.
• Камера жарималари эгаси номига ёзилади.
• Машина иштирокидаги авария ёки жиноят бўйича саволлар биринчи навбатда эгасига берилади.

Хулоса: машинани бутунлай бошқа одамга бермоқчи бўлсангиз, тўғри йўл — олди-сотди шартномаси ва номга ўтказиш. Яқин қариндошлар ўртасида бу анча арзон. Батафсил: Автомобилни номга ўтказиш харажатлари.

Қачон бош ишончнома ўринли

• Эгаси узоқ муддат чет элда бўлиб, машинани сотишни ёки расмийлаштиришни қариндошига топширмоқчи бўлса.
• Машинани чет элга олиб чиқиш керак бўлса, эгаси эса бирга бора олмаса.
• Машинани сотиш жараёнини ишончли одамга (масалан, фарзандига) тўлиқ топшириш керак бўлса.

Эсда тутинг

• Ишончнома билан ҳайдаётган одам ОСАГО полисига киритилган бўлиши ёки полис чекланмаган бўлиши керак: ОСАГО нархлари.
• Ишончли шахснинг паспорти алмашса, ишончномани янги маълумотлар билан қайта расмийлаштирган маъқул.
• Сотиш вақтида олди-сотди шартномаси учун бож (1 320 000 сўм) ишончномадан алоҳида тўланади.