Қарз тилхати (расписка)ни тўғри ёзиш: судда далил бўладиган тилхат қандай бўлиши керак (конструктор билан)

«Қарзни қайтармаяпти, лекин ҳеч қандай қоғоз йўқ» — судларда энг кўп эшитиладиган гап. Тўғри ёзилган бир варақ тилхат пулингизни қайтаришнинг энг кучли кафолати. Қуйида тилхат қандай бўлиши кераклиги ва тайёр конструктор.

Қачон ёзма шакл мажбурий

Фуқаролик кодексининг 733-моддасига кўра:

• фуқаролар ўртасидаги қарз БҲМнинг 10 бараваридан (4 400 000 сўм) ортиқ бўлса — ёзма шакл шарт;
• тарафлардан бири юридик шахс бўлса — суммадан қатъи назар ёзма.

Қарз олувчининг тилхати (ёки пул топширилганини тасдиқловчи бошқа ҳужжат) ёзма қарз шартномаси ҳисобланади.

Тилхатда нима бўлиши шарт

1. Ҳужжат номи ва сана, жой — «Тилхат», шаҳар, аниқ сана.
2. Қарз олувчи — тўлиқ F.I.Sh. (қисқартмасиз), паспорт/ИД маълумотлари, ЖШШИР, яшаш манзили.
3. Қарз берувчи — тўлиқ F.I.Sh. ва паспорт маълумотлари.
4. Сумма — рақам ва сўз билан («50 000 000 (эллик миллион) сўм»).
5. «Пулни тўлиқ ҳажмда олдим» ибораси — бу пул ҳақиқатан топширилганини тасдиқлайди.
6. Қайтариш муддати ва тартиби — аниқ сана ёки график.
7. Фоиз — бўлса, миқдори; бўлмаса «фоизсиз».
8. Имзо — қарз олувчининг имзоси ва F.I.Sh. ни қўлда ёзиши.

ТИЛХАТ
(қарз олинганлиги тўғрисида)

[Шаҳар ва сана]

Мен, [Қарз олувчи F.I.Sh.], [Қарз олувчининг паспорт/ИД маълумотлари, ЖШШИР], манзил: [Қарз олувчининг яшаш манзили],

[Қарз берувчи F.I.Sh.]дан ([Қарз берувчининг паспорт/ИД маълумотлари]) [Сумма рақамда ва сўз билан] миқдорида пул маблағини қарзга олдим.

Пул маблағини тўлиқ ҳажмда, ушбу тилхат ёзилган куни олдим. Қарз берувчига нисбатан ҳеч қандай эътирозим йўқ.

Олинган суммани [Қайтариш муддати] қайтариш мажбуриятини оламан. Қайтариш тартиби: [Қайтариш тартиби (бўлиб ёки бир мартада)].

Қарз [Фоиз (бўлмаса — «фоизсиз»)].

Ушбу тилхат Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг қарз шартномасига оид нормаларига мувофиқ ўз ихтиёрим билан, ақли-ҳушим жойида, ҳеч қандай тазйиқсиз ёзилди.

Қарз олувчи: [Қарз олувчи F.I.Sh.]            Имзо: __________

Қарз берувчи: [Қарз берувчи F.I.Sh.]          Имзо: __________

Гувоҳлар (ихтиёрий):
1. ______________________ (F.I.Sh., паспорт)   Имзо: ________
2. ______________________ (F.I.Sh., паспорт)   Имзо: ________

Судда ишончли бўлиши учун маслаҳатлар

• Қарз олувчи ўз қўли билан ёзсин ёки ҳеч бўлмаса F.I.Sh. ни қўлда ёзиб имзоласин — дастхат экспертизаси билан инкор қилиш қийин.
• Пулни банк орқали ўтказинг — картадан картага ўтказма қўшимча далил бўлади.
• Асл нусхани ўзингизда сақланг, қарз олувчига нусха беринг.
• Валютада қарз берилса — шартномани нотариал тасдиқланг.
• Қарз қайтарилганда қарз олувчи сиздан тилхатни қайтариб олиши ёки пул олганингиз ҳақида тилхат ёздириши керак.

Қарз қайтарилмаса

1. Ёзма талабнома юборинг (муддат ва сумма кўрсатилган).
2. Натижа бўлмаса — судга даъво беринг; тилхат асосий далил бўлади.
3. Суд қарори ижроси Мажбурий ижро бюроси (МИБ) орқали — қарздорнинг чет элга чиқиши ҳам чекланиши мумкин: МИБ қарздорликни текшириш.

Умумий даъво муддати — 3 йил, шунинг учун қарзни ундиришни узоқ кечиктирманг.