Ногиронлик гуруҳини олиш 2026: ТИЕК (собиқ ВТЕК) кўриги тартиби, ҳужжатлар, муддатлар ва ногиронлик нафақаси миқдори
Ногиронлик қандай белгиланади: оилавий шифокор йўлланмаси, «Экспертиза» модули, ТИЕК кўриги 20 кун ичида, И–ИИИ гуруҳ мезонлари, қайта кўрик муддатлари ва шикоят қилиш. 2026-йил 1-июлдан ногиронлик нафақаси — ойига 1 083 000 сўм.
- Тайёрлади: Билиб олинг таҳририяти
- 4 та расмий манба асосида
- Рақамлар 2026-йил 1-сентябрь ҳолатига долзарб
Қисқа жавоб
Ногиронликни тиббий-ижтимоий эксперт комиссияси (ТИЕК, аввалги ВТЕК/ТМЕК) бепул белгилайди. Аввал оилавий шифокорга (ёки my.gov.uz, «Инсон» маркази орқали) мурожаат қиласиз: шифохона 15 иш куни ичида текширади ва ҳужжатларни «Экспертиза» модули орқали ТИЕКга юборади. ТИЕК 3 иш куни ичида кўрик санасини хабар қилади ва ҳужжатлар қабул қилинганидан 20 кун ичида кўрикдан ўтказади. 18 ёшдан катталарга И, ИИ ёки ИИИ гуруҳ, болаларга «ногиронлиги бўлган бола» тоифаси белгиланади. 2026-йил 1-июлдан ногиронлик пенсиясининг энг кам миқдори ва стажсиз ногиронлик нафақаси — ойига 1 083 000 сўм (ПФ-115).
Мундарижа7
Ногиронлик гуруҳи пенсия ёки нафақа, имтиёзлар ва реабилитатсия воситалари олиш учун асос бўлади. Уни тиббий-ижтимоий эксперт комиссияси — ТИЕК (халқ орасида ҳали ҳам «ВТЕК» ёки «ТМЕК» дейилади) белгилайди. Ҳозир жараён тўлиқ электрон: ҳужжатлар шифохонадан ТИЕКга «Ягона миллий ижтимоий ҳимоя» тизимининг «Экспертиза» модули орқали юборилади. Қуйида Вазирлар Маҳкамасининг 62-сон қарори билан тасдиқланган низомнинг амалдаги таҳрири асосида тартибни тушунтирамиз.
Қадамма-қадам тартиб
Низомга 1-иловадаги схема бўйича:
| Босқич | Ким | Нима қилади | Муддат |
|---|---|---|---|
| 1 | Сиз | оилавий шифокорга, my.gov.uz порталига, «Инсон» ижтимоий хизматлар марказига ёки ижтимоий ходимга мурожаат қиласиз | — |
| 2 | Шифохона, оилавий шифокор | керакли текширувларни ўтказади ва жавоб беради | 15 иш куни |
| 3 | Шифохона | ҳужжатларни расмийлаштириб, ТИЕКга юборади | аниқ ҳолатларда 5, қолганларида 10 иш куни |
| 4 | ТИЕК | кўрик санаси, вақти ва жойини хабар қилади | 3 иш куни |
| 5 | ТИЕК | кўрикдан ўтказади ва хулоса беради | ҳужжатлар қабул қилинганидан 20 кун |
- Қўшимча текширув ёки ташхисни аниқлаштириш керак бўлса, кўрик 1 ойгача чўзилиши мумкин.
- Кўрикка паспорт ёки ИД-карта (бола учун — туғилганлик ҳақидаги гувоҳнома ва ота-она паспорти) олиб борилади.
- Ҳужжатлар: шифохона йўлланмаси (088/у шакли), амбулатор картадан кўчирма, бўлса — касаллик тарихидан кўчирма. Меҳнатда майибланишда — бахтсиз ҳодиса далолатномаси (Н-1 шакл).
- Кўрик бепул, доимий рўйхатда турган жойингиздаги ТИЕКда ўтказилади. Соғлиғингиз йўл қўймаса — уйингизда ёки ётган шифохонангизда.
Аниқ ҳолатларда кўриксиз
Ногиронлик белгилари аниқ кўриниб турган, анатомик нуқсонли ёки нохуш прогнозли касалликлар рўйхатидаги (низомга 2-илова) ҳолатларда шифохона қўшимча текширувсиз ҳужжатларни 5 иш куни ичида юборади. Бунда ногиронлик ҳужжатлар асосида, шахс иштирокисиз ва муддатсиз белгиланади (болаларга — 18 ёшгача). Беморни статсионарда ётишга мажбурлаш мумкин эмас.
Ногиронлик бошланган сана — ҳужжатлар ТИЕКга қабул қилинган кун (19-банд).
Гуруҳлар қандай белгиланади
ТИЕК организм функсиялари барқарор бузилишини тўрт даражада баҳолайди: енгил, ўртача, ифодаланган ва кучли ифодаланган (44-банд).
| Гуруҳ | Мезон (46–48-бандлар) |
|---|---|
| И гуруҳ | функсияларнинг барқарор кучли ифодаланган етишмовчилиги |
| ИИ гуруҳ | функсияларнинг барқарор ифодаланган етишмовчилиги |
| ИИИ гуруҳ | функсияларнинг барқарор ўртача етишмовчилиги |
| 18 ёшгача | гуруҳсиз — «ногиронлиги бўлган бола» тоифаси; енгил бузилишлар асос бўлмайди |
Қарор фақат ташхисга эмас, балки касалликнинг кечиши, даволаш ва реабилитатсия самараси, ижтимоий мослашиш имконияти ва ёшга ҳам қараб қабул қилинади. 2026-йил 1-январдан ногиронлик соғлиқ ҳолати билан бирга кундалик ҳаётдаги фаоллик ва иштирок (функсионаллик) баҳоланиши асосида белгиланади (ВМ 587-сон қарори). ОИВ ва ҳаёт учун хавфли кам учрайдиган (орфан) касалликларда болаларга ногиронлик босқичидан қатъи назар белгиланади.
Натижа: маълумотнома
- Хулоса кўрикдан сўнг дарҳол эълон қилинади.
- Шу куни ҚР-кодли ногиронлик маълумотномаси берилади.
- Маълумотнома шу куниёқ электрон тарзда Пенсия жамғармасига ва «Ягона миллий ижтимоий ҳимоя» тизимига юборилади.
- Якка тартибдаги реабилитатсия дастури 10 иш куни ичида электрон шакллантирилади. ТИЕК тавсиялари иш берувчилар учун ҳам мажбурий.
Ногиронлик муддати ва қайта кўрик
| Ким | Муддат |
|---|---|
| 18 ёшдан катталар | 6 ой, 1, 2, 5 йил ёки қайта кўрик муддатисиз (56–57-бандлар) |
| Болалар | 1 йил, 2 йил ёки 18 ёшгача (52-банд) |
- Қайта кўрик муддати тугашидан 1 ой олдин ТИЕК сизни «Электрон ҳукумат» тизими ёки бошқа алоқа воситалари орқали огоҳлантиради.
- Узрли сабабсиз келмасангиз, иккинчи марта хабар берилади. Яна келмасангиз — кейинги ойнинг 1-кунидан пенсия ёки нафақа тўхтатилади.
- Муддатсиз ногиронлик ҳам соғлиқ ўзгарганда ёки хулоса асоссиз эканлиги аниқланганда қайта текширилиши мумкин. Сохта ҳужжат билан олинган ногиронлик бекор қилинади.
Ногиронлик пенсияси ва нафақаси
ПФ-115 Фармонига кўра 2026-йил 1-июлдан:
| Тўлов | Ойига |
|---|---|
| Ногиронлик пенсиясининг энг кам миқдори (иш стажи тўлиқ бўлмаганда ҳам) | 1 083 000 сўм |
| Меҳнатга лаёқатсиз фуқароларга ногиронлик нафақаси | 1 083 000 сўм |
| Болаликдан ногиронлиги бўлган шахсларга нафақа | 1 083 000 сўм |
| Ўзгалар парваришига муҳтож ногиронлиги бўлган боланинг қонуний вакилига | 878 000 сўм |
Иш стажингиз етарли бўлса, ногиронлик пенсияси иш ҳақи ва стажингиздан келиб чиқиб ҳисобланади, лекин энг кам миқдордан кам бўлмайди. Ёшга доир пенсия ва стаж ҳақида: Пенсия ёши ва иш стажи.
ТИЕК хулосасидан норози бўлсангиз
- Туман (шаҳар) ёки туманлараро ТИЕК хулосасидан норози бўлсангиз — 30 календар кун ичида вилоят (Қорақалпоғистон, Тошкент шаҳар) ТИЕКига ёки судга мурожаат қиласиз. Вилоят ТИЕКи 20 кун ичида сизни қайта кўрикдан ўтказади.
- Вилоят ТИЕК хулосасидан ҳам норози бўлсангиз — хулоса қабул қилинганидан кейин 5 кун ичида Республика ТИЕКига шикоят қиласиз. У 20 кун ичида қайта кўрикдан ўтказади.
- Республика ТИЕК хулосаси устидан судга шикоят қилиш мумкин (60-банд).
Агар ТИЕК аъзоларидан бири хулосага рози бўлмаса, сизни вилоят ТИЕКига 3 кун ичида ўзи юборади.
Кўп бериладиган саволлар
Ногиронлик олиш учун қаердан бошлаш керак?
Оилавий шифокорингиздан. Шунингдек, my.gov.uz портали, «Инсон» ижтимоий хизматлар маркази ёки маҳалладаги ижтимоий ходим орқали мурожаат қилиш мумкин. Шифохона текширувларни ўтказиб, ҳужжатларни ўзи электрон тарзда ТИЕКга юборади.
ТИЕК кўриги пуллими?
Йўқ, ТИЕКда кўрикдан ўтиш бепул (ВМ 62-сон қарори, 9-илова, 3-банд). Кўрик доимий рўйхатда турган жойингиздаги ТИЕКда ўтказилади; боришга соғлиғингиз йўл қўймаса — уйда ёки шифохонада.
Ногиронлик нафақаси қанча?
2026-йил 1-июлдан ногиронлик пенсиясининг энг кам миқдори, меҳнатга лаёқатсизларга ногиронлик нафақаси ва болаликдан ногиронларга нафақа — ойига 1 083 000 сўм. Ўзгалар парваришига муҳтож ногиронлиги бўлган боланинг қонуний вакилига — 878 000 сўм (ПФ-115 Фармонига илова).
Ногиронлик қанча муддатга берилади?
Катталарга 6 ой, 1, 2, 5 йилга ёки қайта кўрик муддатисиз (муддатсиз), болаларга 1, 2 йилга ёки 18 ёшгача. Оғир ва тузалмайдиган ҳолатлар рўйхатидаги касалликларда ногиронлик ҳужжатлар асосида, шахс иштирокисиз муддатсиз белгиланади.
ТИЕК хулосасига рози бўлмасам-чи?
30 календар кун ичида вилоят (Қорақалпоғистон, Тошкент шаҳар) ТИЕКга ёки судга мурожаат қиласиз; у 20 кун ичида қайта кўради. Ундан ҳам норози бўлсангиз — 5 кун ичида Республика ТИЕКга, унинг хулосаси устидан судга шикоят қилиш мумкин.
Бу мақола кимгадир керак бўлиши мумкин
Манбалар
- Фуқароларни тиббий-ижтимоий эксперт комиссияларида кўрикдан ўтказиш тартиби тўғрисида низом — ВМ 08.02.2022 йилдаги 62-сон қарори, 9-илова (2026-йил таҳририда), lex.uz
- ВМ 16.09.2025 йилдаги 587-сон қарори (ногиронликни белгилаш тизимини рақамлаштириш) — lex.uz
- Президентнинг 23.06.2026 йилдаги ПФ-115-сон Фармони ва унга илова — lex.uz
- «Ногиронлиги бўлган шахсларнинг ҳуқуқлари тўғрисида»ги Қонун (ЎРҚ-641) — lex.uz
Мақола фойдали бўлдими?
Ушбу мақола фақат танишиш учун тайёрланган ва юридик маслаҳат ҳисобланмайди. Қоидалар ўзгариши мумкин — расмий манбаларда (lex.uz, gov.uz) текширинг.