Ishsizlik nafaqasi 2026: kim oladi, miqdori qancha, qancha muddat toʻlanadi va qanday roʻyxatdan oʻtiladi

Ishdan ayrildingizmi yoki birinchi marta ish qidiryapsizmi? Davlat ish qidirayotgan vaqtingizda ishsizlik nafaqasi toʻlaydi. Lekin buning uchun avval rasmiy ravishda ishsiz deb tan olinishingiz kerak. Quyida «Aholi bandligi toʻgʻrisida»gi Qonunning amaldagi tahriri asosida shartlar, miqdor va tartibni tushuntiramiz.

Kim ishsiz deb tan olinadi

Qonunning 44-moddasiga koʻra ishsiz deb quyidagi shaxs tan olinadi:

• 16 yoshdan pensiya yoshigacha boʻlgan, mehnatga layoqatli;
• ishi va mehnat daromadi yoʻq;
• ish qidirayotgan va taklif qilingan ishga yoki kasbga oʻqishga tayyor;
• mahalliy mehnat organida (tuman bandlik markazida) ish qidirayotgan shaxs sifatida roʻyxatga olingan.

Quyidagilar ishsiz deb tan olinmaydi (45-modda):

• kunduzgi shaklda oʻqiyotganlar (sirtqi talabalar bundan mustasno);
• pensiya taʼminoti huquqiga ega boʻlganlar (pensiya turidan qatʼi nazar);
• bolasi 2 yoshga toʻlguncha uni parvarish qilayotgan ishlamayotgan ayollar;
• hali ishlab turgan, lekin ishini oʻzgartirmoqchi boʻlganlar;
• fermer va dehqon xoʻjaliklari rahbarlari va aʼzolari, yakka tartibdagi tadbirkorlar, oʻzini oʻzi band qilganlar;
• ozodlikdan mahrum etishga hukm qilinganlar;
• roʻyxatga olingandan keyin 10 kun ichida mos ishni uzrsiz ikki marta rad etgan yoki taklif olish uchun uzrsiz kelmaganlar. Ular 30 kundan keyin qayta roʻyxatdan oʻtishi mumkin.

Qanday roʻyxatdan oʻtiladi

1. Yashash joyingizdagi mahalliy mehnat organiga (bandlik markaziga) pasport yoki ID-karta bilan murojaat qiling (29-modda).
2. Ish stajingiz, maʼlumotingiz va ish haqingiz haqidagi maʼlumotlarni mehnat organi oʻzi, «Raqamli hukumat» tizimi orqali soʻrab oladi — maʼlumotnoma yigʻib yurish shart emas. Kasbingizni tasdiqlovchi hujjat (diplom, sertifikat) boʻlsa, koʻrsatishingiz mumkin.
3. 10 kun ichida sizga mos ish taklif qilinmasa yoki yuborilgan joydan rad javobi kelsa, 11-kundan kechiktirmay sizni ishsiz deb tan olish haqida buyruq chiqariladi. Bu buyruq bir vaqtning oʻzida nafaqa tayinlash buyrugʻi hamdir: unda nafaqa miqdori va hisoblash sanasi yoziladi (44-modda).
4. Qaror haqida sizga 2 kun ichida yozma, telefon yoki elektron pochta orqali xabar beriladi.

Ishsiz deb tan olinganda mehnat daftarchasiga yozuv kiritilmaydi.

Nafaqa miqdori

Qonunning 52-moddasi boʻyicha:

• Nafaqaga soliq solinmaydi (51-modda).
• Eng kam ish haqi (MHTEKM) oshsa, nafaqa ham shu koeffitsiyentga oshadi.
• Ish stajini hujjat bilan tasdiqlay olmaganlarga nafaqa birinchi marta ish qidirayotganlar kabi tayinlanadi.

Qancha muddat va qanday toʻlanadi

• Nafaqa roʻyxatga olingan birinchi kundan hisoblanadi.
• 12 oylik davr ichida koʻpi bilan 26 kalendar hafta toʻlanadi.
• Har oy oʻtgan oy uchun toʻlanadi; toʻliq boʻlmagan oy uchun — kunlariga mutanosib.
• Kasal boʻlib qolsangiz, nafaqani ota-onangiz, turmush oʻrtogʻingiz, voyaga yetgan farzandingiz yoki ishonchnoma boʻyicha boshqa shaxs olishi mumkin.
• Oʻz vaqtida olinmagan nafaqa keyingi oyda toʻlanadi.

Nafaqa olayotganda majburiyatlaringiz

• Mehnat organiga oyiga kamida ikki marta — belgilangan jadval boʻyicha — kelishingiz shart (46, 51-moddalar).
• Quyidagilar haqida 3 kun ichida xabar berishingiz kerak (54-modda):
  • ishga joylashganingiz;
  • tadbirkorlik yoki oʻzini oʻzi band qilgan sifatida daromad olayotganingiz;
  • bank yoki mikromoliya tashkilotidan kredit yoki lizing olganingiz;
  • kasb kurslariga oʻzingiz yozilganingiz;
  • pensiya huquqini olganingiz;
  • yashash joyingiz oʻzgargani.

Shtat qisqarishi yoki tashkilot tugatilishi sababli boʻshaganlar

Agar mehnat shartnomasi shtat qisqarishi, tashkilot tugatilishi, yangi shartlarda ishlashni rad etish va boshqa alohida asoslar bilan bekor qilingan boʻlsa (49-modda):

1. Avvalgi ish beruvchi ish qidirish davrida oʻrtacha oylik ish haqingizni (ishdan boʻshatish nafaqasi bilan birga) 2 oygacha saqlaydi.
2. Ishdan chiqqaningizdan keyin 30 kalendar kun ichida bandlik markazida roʻyxatdan oʻtsangiz, markaz maʼlumotnomasi bilan 3-oy uchun ham avvalgi ish joyidan oʻrtacha ish haqi olasiz.
3. 3 oy ichida mos ish topilmasa — ishsiz deb tan olinasiz va nafaqa 3 oylik muddat tugagan kundan keyin hisoblanadi (53-modda).
4. Shu davrda markaz yoʻllanmasi bilan qayta oʻqisangiz — oyiga 1 360 000 soʻm stipendiya toʻlanadi.

Ishdan boʻshatish nafaqasi va hisob-kitob haqida: Ishga kirish, boʻshash va taʼtil arizalari.

Qarordan norozi boʻlsangiz

Nafaqa tayinlash, uning miqdori yoki toʻlash muddati haqidagi qaror ustidan yuqori turuvchi mehnat organiga yoki sudga shikoyat qilish mumkin (58-modda). Mehnat huquqlari boʻyicha daʼvolar davlat bojidan ozod: Sudga elektron daʼvo arizasi berish.