Uy-joyni hadya qilish (darstvennaya) yoki vasiyat qoldirish: qaysi biri arzon va qonuniy xavfsiz
Uyni hadya qilish boji: Toshkentda 1 BHM (440 000 soʻm), yaqin qarindoshlarga 50% arzon. Vasiyatnoma — 22 000 soʻm, meros guvohnomasi — har bir uy uchun 220 000 soʻm. Farqlari, xavflari va qaysi birini tanlash kerak.
- Tayyorladi: Bilib oling tahririyati
- 4 ta rasmiy manba asosida
- Raqamlar 2026-yil 1-sentabr holatiga dolzarb
Qisqa javob
Hadya mulkni darhol, hozirning oʻzida oʻtkazadi: notarial boj Toshkent, Nukus va viloyat markazlarida 1 BHM (440 000 soʻm), boshqa joylarda 0,5 BHM, yaqin qarindoshlarga — shu stavkaning yarmi. Vasiyat esa vafotdan keyin kuchga kiradi: vasiyatnoma tasdiqlash atigi 22 000 soʻm, keyin merosxoʻr meros guvohnomasi uchun har bir uy-joyga 220 000 soʻm toʻlaydi. Hadya qaytarib boʻlmaydigan qadam, vasiyatni esa istalgan vaqtda oʻzgartirish mumkin, lekin unda majburiy ulush egalari boʻlishi mumkin.
Mundarija5
Uyni farzandga yoki yaqiniga qoldirmoqchimisiz? Ikki asosiy yoʻl bor: hozir hadya qilish yoki vasiyat qoldirish. Ularning narxi ham, xavflari ham turlicha.
Narxlar taqqoslamasi
| Harakat | Stavka | Summa |
|---|---|---|
| Hadya — Toshkent, Nukus, viloyat markazlari | 1 BHM | 440 000 soʻm |
| Hadya — boshqa joylar | 0,5 BHM | 220 000 soʻm |
| Hadya yaqin qarindoshga | stavkaning 50% i | 220 000 soʻm yoki 110 000 soʻm |
| Vasiyatnomani tasdiqlash | 5% BHM | 22 000 soʻm |
| Meros guvohnomasi — har bir uy yoki avtomobil | 0,5 BHM | 220 000 soʻm |
| Meros guvohnomasi — boshqa mulk | 0,3 BHM | 132 000 soʻm |
Yaqin qarindoshlar: er-xotin, ota-ona, farzandlar va ularning turmush oʻrtoqlari, nevaralar, buvi-buvalar, aka-uka va opa-singillar.
Ikkala yoʻlda ham notariusning qoʻshimcha xizmatlari va kadastrda roʻyxatdan oʻtkazish xarajati alohida.
Hadya: afzalliklar va xavflar
Afzalliklari:
- mulk darhol yangi egaga oʻtadi;
- meros bilan bogʻliq nizolar, 6 oy kutish va majburiy ulushlar yoʻq;
- yaqin qarindoshga boj arzon.
Xavflari:
- hadya qaytarib boʻlmaydigan qadam — faqat qonundagi ayrim hollarda sud orqali bekor qilinadi;
- hadya qilgandan keyin siz uy egasi emassiz: yangi ega uni sotishi, garovga qoʻyishi mumkin;
- hadya shartnomasi notarial tasdiqlanishi va davlat roʻyxatidan oʻtkazilishi shart.
Vasiyat: afzalliklar va xavflar
Afzalliklari:
- hayotingizda uy sizniki boʻlib qoladi;
- vasiyatni istalgan vaqtda oʻzgartirish yoki bekor qilish mumkin;
- vasiyatnomani tasdiqlash juda arzon — 22 000 soʻm.
Xavflari:
- majburiy ulush: voyaga yetmagan yoki mehnatga layoqatsiz farzandlar, mehnatga layoqatsiz er (xotin) va ota-ona vasiyatdan qatʼi nazar qonuniy ulushining kamida yarmini oladi (Fuqarolik kodeksi 1142-modda);
- merosxoʻrlar 6 oy kutadi, keyin meros guvohnomasi uchun boj toʻlaydi;
- merosxoʻrlar orasida nizo chiqish ehtimoli yuqoriroq.
Qaysi birini tanlash kerak
| Vaziyat | Tavsiya |
|---|---|
| Uyni hozir farzandga berib, oʻzingiz boshqa joyda yashaysiz | Hadya |
| Uyda oxirigacha oʻzingiz yashamoqchisiz | Vasiyat |
| Bir nechta merosxoʻr bor, nizo boʻlishi mumkin | Hadya yoki aniq vasiyat + notarius maslahati |
| Voyaga yetmagan farzandlaringiz bor | Majburiy ulushni hisobga oling |
Maslahat
Hadya shartnomasiga «hadya qiluvchi umrbod shu uyda yashash huquqini saqlab qoladi» degan shart qoʻshish mumkinligini notarius bilan maslahatlashing.
Ajrashganda hadya qilingan mulk qanday boʻlinishi haqida: Ajrashganda mol-mulk boʻlinishi.
Koʻp beriladigan savollar
Uyni hadya qilish qancha turadi?
Notarial boj: Toshkent, Nukus va viloyat markazlarida 1 BHM (440 000 soʻm), boshqa joylarda 0,5 BHM (220 000 soʻm). Yaqin qarindoshlarga (er-xotin, ota-ona, farzandlar, nevaralar, buvi-buvalar, aka-uka, opa-singil) — shu stavkaning 50% i.
Vasiyatnoma qancha turadi?
Vasiyatnomani notarial tasdiqlash — BHMning 5 foizi (22 000 soʻm). Vafotdan keyin merosxoʻr meros huquqi guvohnomasi uchun har bir koʻchmas mulk yoki avtomobilga 0,5 BHM (220 000 soʻm) toʻlaydi.
Hadyani bekor qilsa boʻladimi?
Hadya shartnomasi tuzilib, roʻyxatdan oʻtgach mulk hadya oluvchiniki boʻladi. Uni faqat qonunda koʻrsatilgan ayrim hollarda sud orqali bekor qilish mumkin, shuning uchun bu qaytarib boʻlmaydigan qadam deb hisoblang.
Vasiyatda hammasini bitta farzandga qoldirsa boʻladimi?
Mumkin, lekin voyaga yetmagan yoki mehnatga layoqatsiz farzandlar, shuningdek mehnatga layoqatsiz er (xotin) va ota-ona majburiy ulushga ega — ular vasiyatdan qatʼi nazar qonuniy ulushining kamida yarmini oladi.
Meros guvohnomasi qachon beriladi?
Odatda meros ochilgan kundan 6 oy oʻtgach.
Bu maqola kimgadir kerak boʻlishi mumkin
Manbalar
Maqola foydali boʻldimi?
Ushbu maqola faqat tanishish uchun tayyorlangan va yuridik maslahat hisoblanmaydi. Qoidalar oʻzgarishi mumkin — rasmiy manbalarda (lex.uz, gov.uz) tekshiring.