Алимент қарздорининг чет элга чиқиш тақиқини (запрет) қандай ечиш мумкин: олдиндан тўлаш, гаров ва суғурта

Алимент бўйича қарзи бор одамга давлат ижрочиси (МИБ) чет элга чиқишни вақтинча чеклаши мумкин — халқ тилида «запрет». Кўпчилик қарзни тўласа, чеклов ўзи ечилади деб ўйлайди. Аслида ундай эмас. Қуйида чекловни қонуний йўл билан олиб ташлашнинг учта усулини тушунтирамиз.

Нега қарзни тўлаш етарли эмас?

Чеклов ижро ҳужжати (суд қарори) талаблари тўлиқ бажарилгунга қадар амал қилади. Алимент эса бола вояга етгунча ҳар ой тўланади, яъни ижро ҳужжати «тугамайди». Шунинг учун жорий қарзни тўлаш чекловни олиб ташлашга асос бўлмайди — қонун келажакдаги тўловлар кафолатини талаб қилади.

1-усул: алиментни олдиндан тўлаш

• Алиментни камида 5 йилга олдиндан тўлайсиз.
• Бола 5 йилдан кам вақтда вояга етса — қолган давр учун тўланади.
• Шарт: ҳозирги кунда алимент қарзи бўлмаслиги керак.
• Аризада қайси давр учун олдиндан тўламоқчи эканингизни кўрсатасиз.

Суммани ҳисоблаш учун ойлик алиментни ойлар сонига кўпайтиринг. Ойлик суммани билмасангиз: Алимент калькулятори.

2-усул: гаров қўйиш

• Гаров қиймати камида 250 БҲМ — ҳозир 110 000 000 сўм.
• Гаровга ҳар қандай мол-мулк қўйилиши мумкин: автомобил, квартира, уй, дўкон.
• Гаров орқали ҳам шарт бир хил: жорий қарз бўлмаслиги керак.
• Гаров шартномаси бўйича ариза фуқаролик судига берилади.

3-усул: суғурта полиси билан 3 ойгача чиқиш

2025-йил охирида қабул қилинган ўзгариш чет элга ишлаш учун кетаётганларга янги йўл очди:

• қарздор давлат ижрочисига ариза ва суғурта полисини тақдим этади;
• ижрочи чиқиш чекловини 3 ойгача тўхтатиб туради (чеклов бекор қилинмайди);
• полиснинг мавжудлиги МИБ тизимида автоматик текширилади;
• қарздор қайтмаса ва алимент қарзи юзага келса, суғурта компанияси алиментни тўлайди.

Суғурта бадали ва шартлари суғурта компаниялари билан МИБ ўртасидаги бош шартномада белгиланади — аниқ нархни суғуртачидан сўранг.

Қарзингиз бўлмаса-ю, чеклов қўйилган бўлса

Олий суд маълумотига кўра, амалиётда алимент қарзи бўлмаган шахсларга ҳам чеклов қўйилган ҳолатлар учраган. Бундай ҳолда:

1. МИБдан қарздорлик ҳақида маълумотнома олинг.
2. Давлат ижрочисининг ҳаракати устидан юқори турувчи МИБ органига шикоят қилинг.
3. Натижа бўлмаса — маъмурий судга мурожаат қилинг.

Эсда тутинг

• Чет элга кетишдан олдин МИБ орқали чеклов бор-йўқлигини текширинг — чегарада билиб қолиш сафарни бузади.
• Алиментни расмий (банк ёки ижро орқали) тўланг ва квитансияларни сақланг.
• Алимент миқдори даромадингизга мос бўлмай қолса, уни суд орқали камайтиришни сўраш мумкин: Алимент миқдорини ўзгартириш.