Алимент миқдорини камайтириш ёки кўпайтириш: қайси ҳолатларда судга мурожаат қилиш мумкин (даъво намунаси билан)

Ҳаёт ўзгаради: тўловчи янги оила қуради, касал бўлиб қолади ёки аксинча — даромади бир неча баравар ошади. Бундай ҳолларда алимент миқдорини суд орқали қайта кўриб чиқиш мумкин. Муҳим қоида: суд қарори билан белгиланган алиментни ҳеч ким ўзбошимчалик билан камайтира ёки тўхтата олмайди.

Қачон камайтириш мумкин?

Оила кодексининг 105-моддаси аниқ асосларни санайди:

1. Тўловчининг бошқа вояга етмаган болалари бор ва тўлиқ миқдорда алимент ундирилса, улар алимент олаётган боладан камроқ таъминланиб қолади.
2. Тўловчи ногирон бўлиб, моддий жиҳатдан қийин аҳволда.
3. Алимент олувчи боланинг мустақил даромади бор (масалан, 14 ёшдан қонуний ишлаётган бўлса).
4. Бола тўлиқ давлат ёки нодавлат муассасаси таъминотида бўлса — суд тўловчининг аҳволига қараб камайтириши мумкин.

Камайтириш сабаби йўқолганда (масалан, тўловчи соғайса), манфаатдор тараф алиментни яна қонундаги тўлиқ миқдорда ундиришни сўраб судга мурожаат қилиши мумкин.

Қачон кўпайтириш мумкин?

Оила кодексининг 99-моддасига кўра суд тарафларнинг моддий ёки оилавий аҳволи ва бошқа эътиборга лойиқ ҳолатларни ҳисобга олиб миқдорни ошириши мумкин. Амалда кўп учрайдиган асослар:

• тўловчининг даромади сезиларли ошган;
• боланинг даволаниш, ўқиш ёки алоҳида эҳтиёжлари учун харажатлар кўпайган;
• тўловчи расмий даромадини кам кўрсатиб, ҳақиқий даромадини яширмоқда — бу ҳолда қатъий сумма сўраш мақсадга мувофиқ (102-модда).

Эслатма: ҳар қандай ҳолатда ҳам ҳар бир бола учун алимент 360 400 сўм (МҲТЕКМнинг 26,5%) дан кам бўлмайди.

Судга қандай мурожаат қилинади

1. Далилларни йиғинг: даромад маълумотномаси, тиббий ҳужжатлар, бошқа болаларнинг туғилганлик гувоҳномалари, ногиронлик маълумотномаси — вазиятингизга қараб.
2. Даъво аризасини ёзинг — қуйидаги конструктордан фойдаланинг.
3. Судга топширинг: туманлараро фуқаролик ишлари бўйича судга шахсан ёки my.sud.uz орқали.
4. Давлат божи: алимент ундириш билан боғлиқ даъволарда даъвогар бождан озод. Тўловчи томонидан бериладиган камайтириш даъвоси бўйича бож талаб қилиниши мумкин — суд девонхонасида аниқлаштиринг.
5. Қарор кучга киргач, янги миқдор шу кундан қўлланади ва МИБга юборилади.

[Суд номи]га

Даъвогар: [Даъвогар F.I.Sh.]
Манзил: [Даъвогар манзили ва телефони]

Жавобгар: [Жавобгар F.I.Sh.]
Манзил: [Жавобгар манзили (ва иш жойи, маълум бўлса)]

ДАъВО АРИЗАСИ
(алимент миқдорини ўзгартириш тўғрисида)

[Аввалги суд қарори (сана, рақам, суд)]га асосан жавобгардан фарзанд(лар) таъминоти учун [Ҳозирги алимент миқдори] миқдорида алимент ундирилмоқда.

Мазкур қарор чиқарилганидан кейин тарафларнинг моддий ва оилавий аҳволи ўзгарди:
[Ўзгартириш сабаби (ҳолат қандай ўзгарди)]

Ўзбекистон Республикаси Оила кодексининг 99-моддасига кўра алимент миқдори тарафларнинг моддий ёки оилавий аҳволи ва бошқа эътиборга лойиқ ҳолатлар ҳисобга олиниб, суд томонидан камайтирилиши ёки кўпайтирилиши мумкин.

Юқоридагиларга асосан, СЎРАЙМАН:
Алимент миқдорини [Сўралаётган янги миқдор] этиб ўзгартиришни.

Илова:
1. Даъво аризасининг жавобгар учун нусхаси.
2. Аввалги суд қарори нусхаси.
3. Ҳолат ўзгарганини тасдиқловчи ҳужжатлар (даромад маълумотномаси, тиббий ҳужжатлар ва h.k.).
4. Давлат божи тўланганлиги ҳақидаги квитансия (тўловдан озод бўлмаса).

Сана: «___» __________ 20__ й.                Имзо: __________

Кўп бериладиган хатолар

• Тўловни тўхтатиб, кейин судга бориш. Суд қароригача эски миқдор амал қилади — тўланмаган сумма қарз бўлиб, унга кунига 0,1% пеня ҳисобланади.
• Оғзаки келишувга ишониш. Собиқ турмуш ўртоғингиз билан оғзаки келишсангиз ҳам, ижро варақаси МИБда турибди. Келишувни нотариал ёки суд орқали расмийлаштиринг.
• Далилсиз даъво. «Қийналяпман» деган сўзнинг ўзи етмайди — ҳар бир ҳолат ҳужжат билан исботланиши керак.

Алимент миқдорини аввал ҳисоблаб кўринг: Алимент калькулятори.