Товарни қайтариш ёки алмаштириш: сифатли товар 10 кунда, нуқсонли товар кафолат давомида — истеъмолчи ҳуқуқлари ва талабнома намунаси
Сифатли товарни 10 кун ичида алмаштириш ёки пулини қайтариб олиш, нуқсонли товарни 7–20 кунда алмаштириш ёки бепул таъмирлатиш, кечикса кунига 1% неустойка. «Қайтарилмайди» ёзуви қонунийми ва талабнома намунаси.
- Тайёрлади: Билиб олинг таҳририяти
- 3 та расмий манба асосида
- Рақамлар 2026-йил 1-сентябрь ҳолатига долзарб
Қисқа жавоб
«Истеъмолчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тўғрисида»ги Қонунга кўра сифатли ноозиқ-овқат товарини харид кунидан 10 кун ичида худди шундай товарга алмаштириш, у бўлмаса — пулини қайтариб олиш мумкин (товар ишлатилмаган, қадоғи ва чеки бўлса). Нуқсонли товар бўйича эса алмаштириш, бепул таъмирлаш, нархни камайтириш ёки пулни қайтаришни талаб қилиш мумкин: кафолат муддати ичида, кафолат бўлмаса — 6 ой ичида. Нуқсонли товар 7 кунда (текширув керак бўлса — 20 кунда) алмаштирилади, кечикса сотувчи ҳар куни учун товар нархининг 1% и миқдорида неустойка тўлайди.
Мундарижа8
Кийим ўлчами тўғри келмадими ёки янги техника икки ҳафтада бузилдими? Қонун иккала ҳолатда ҳам сизни ҳимоя қилади — фақат қоидалари ҳар хил. Қуйида «Истеъмолчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тўғрисида»ги Қонун асосида қачон ва қандай товарни қайтариш ёки алмаштириш мумкинлигини тушунтирамиз.
Икки хил ҳолат
| Сифатли товар (ёқмади, ўлчам, ранг) | Нуқсонли товар (бузуқ, ишламайди) | |
|---|---|---|
| Асос | Қонуннинг 18-моддаси | Қонуннинг 13–16-моддалари |
| Муддат | харид кунидан 10 кун | кафолат муддати ичида, кафолат бўлмаса — 6 ой |
| Нима талаб қилиш мумкин | алмаштириш, товар бўлмаса — пулни қайтариш | алмаштириш, таъмирлаш, нархни камайтириш ёки пулни қайтариш |
| Шарт | ишлатилмаган, қадоғи ва чек бор | харидни тасдиқловчи ҳужжат |
Сифатли товарни алмаштириш (10 кун)
Қонуннинг 18-моддасига кўра, ноозиқ-овқат товарини харид қилган кундан 10 кун ичида сотиб олинган жойда худди шундай товарга алмаштириш мумкин. Бундай товар сотувда бўлмаса — пулингизни қайтариб оласиз.
Талаб қондирилади, агар:
- товар ишлатилмаган ва шикастланмаган бўлса;
- қадоғи билан қайтарилса ва истеъмол хусусиятлари сақланган бўлса;
- уни шу сотувчидан олганингизни тасдиқловчи асос бўлса (чек, карта кўчирмаси).
Пул, агар бошқача келишилмаган бўлса, қандай тўланган бўлса, шундай қайтарилади: карта билан тўланган бўлса — картага.
Алмаштирилмайдиган товарлар
Алмаштириш тартиби ва алмаштирилмайдиган сифатли товарлар рўйхатини Ҳукумат белгилайди (чакана савдо қоидалари). Одатда бу гигиена ва шахсий фойдаланиш буюмлари каби товарлар. Бу чеклов фақат сифатли товарга тегишли — нуқсонли товар ҳар қандай ҳолатда алмаштирилади ёки таъмирланади.
Дўкондаги «Сотилган товар қайтарилмайди» ёзуви қонунда белгиланган ҳуқуқларингизни бекор қилмайди.
Нуқсонли товар: сизнинг ҳуқуқларингиз
Товарда нуқсон чиқса ва бу ҳақда сотиш вақтида айтилмаган бўлса, сиз ўз хоҳишингиз билан қуйидагилардан бирини талаб қилишингиз мумкин (13-модда):
- айни шундай моделдаги сифатли товарга алмаштириш;
- бошқа моделга алмаштириб, нарх фарқини ҳисоб-китоб қилиш;
- нуқсонни бепул бартараф этиш (таъмирлаш) ёки таъмир харажатингизни қоплаш;
- нархни нуқсонга мутаносиб камайтириш;
- шартномани бекор қилиб, пулни ва зарарни қайтариш.
Талаб қўйиш мумкин бўлган муддат:
- товарнинг кафолат ёки яроқлилик муддати ичида;
- кафолат белгиланмаган бўлса — 6 ой ичида;
- кўчмас мулк учун — топширилган кундан 2 йил.
Талаб сотувчига қўйилади. Унга чек ёки харидни тасдиқловчи бошқа ҳужжат, кафолатли товарлар учун — кафолат талони ёки техник паспорт илова қилинади.
Сотувчи қанча муддатда бажариши шарт
| Талаб | Муддат | Асос |
|---|---|---|
| Алмаштириш | 7 кун, қўшимча текширув керак бўлса — 20 кун | 14-модда |
| Худди шундай модел йўқ бўлса | 1 ой | 14-модда |
| Кафолатдаги нуқсонни бепул тузатиш | сотувчи — 20 кун, ишлаб чиқарувчи — 10 кун | 15-модда |
| Таъмир вақтида вақтинчалик товар (узоқ ишлатиладиган товарлар) | 3 кун ичида | 15-модда |
Ҳар бир кечиктирилган кун учун сотувчи товар нархининг 1% и миқдорида неустойка (пеня) тўлайди. Таъмир вақтида кафолат муддати товардан фойдалана олмаган кунларга узайтирилади.
Сотувчи талабингизни бажармаса, нархни камайтириш ёки шартномани бекор қилиб, зарарни ва маънавий зарарни қоплашни талаб қилишингиз мумкин (16-модда).
Қадамма-қадам
- Товар, чек ва кафолат талонини сақланг. Нуқсонни суратга ёки видеога олинг.
- Сотувчига ёзма талабнома беринг — қуйидаги намунани тўлдиринг. Иккинчи нусхасига қабул қилинганлиги ҳақида имзо ва сана қўйдиринг ёки почта орқали юборинг.
- Муддатни кутинг: 7 ёки 20 кун.
- Жавоб бўлмаса ёки рад этилса — Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитасига ёки судга мурожаат қилинг. Судда истеъмолчи давлат божидан озод.
Талабнома намунаси
Сифатсиз товар бўйича сотувчига талабнома
Майдонларни тўлдиринг — матн автоматик тайёрланади. Маълумотлар серверга юборилмайди.
Тайёр матн
[Сотувчи (дўкон) номи ва манзили]га [Харидор F.I.Sh., манзили ва телефони]дан ТАЛАБНОМА (сифатсиз товар бўйича) Мен [Харид санаси ва чек рақами] сиздан қуйидаги товарни сотиб олдим: [Товар номи, модели, нархи]. Товарда қуйидаги нуқсон аниқланди: [Қандай нуқсон аниқланди]. Сотиб олиш вақтида бу нуқсон ҳақида менга айтилмаган. «Истеъмолчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тўғрисида»ги Қонуннинг 13-моддасига асосан сиздан [Талабингиз] талаб қиламан. Қонуннинг 14-моддасига кўра нуқсонли товар 7 кун ичида (қўшимча текширув зарур бўлса — 20 кун ичида) алмаштириб берилиши, 15-моддасига кўра кафолат муддатидаги нуқсон сотувчи томонидан 20 кун ичида бепул бартараф этилиши шарт. Муддат ўтказиб юборилган ҳар бир кун учун товар нархининг 1 фоизи миқдорида неустойка тўланади. Талабим қондирилмаса, истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича ваколатли органга ва судга мурожаат қиламан (истеъмолчи бундай даъволар бўйича давлат божидан озод). Илова: харид чеки (нусха), кафолат талони (нусха). [Талабнома санаси] Имзо: __________
Эсда тутинг
- Талабномани ҳар доим ёзма беринг — оғзаки келишувни исботлаш қийин.
- Кафолатдаги товарни ўзингиз ёки тасодифий устага таъмирлатманг — кафолат бекор бўлиши мумкин.
- Судга даъво бериш тартиби: Судга электрон даъво аризаси бериш.
Кўп бериладиган саволлар
Сифатли товарни қайтарса бўладими?
Ҳа, ноозиқ-овқат товарини харид кунидан 10 кун ичида — агар у ишлатилмаган, шикастланмаган, қадоғи сақланган ва шу дўкондан олинганини тасдиқловчи чек бўлса. Аввал худди шундай товарга алмаштирилади, сотувда бўлмаса — пул қайтарилади.
«Сотилган товар қайтарилмайди» ёзуви қонунийми?
Йўқ, бу ёзув қонунда белгиланган истеъмолчи ҳуқуқларини бекор қилмайди. Фақат Ҳукумат рўйхатидаги айрим товарлар (масалан, гигиена буюмлари) сифатли бўлса алмаштирилмайди; нуқсонли товарга эса бу чеклов қўлланмайди.
Нуқсонли товар қанча муддатда алмаштирилади?
7 кун ичида, сифатни қўшимча текшириш керак бўлса — 20 кун ичида. Худди шундай модел бўлмаса — 1 ой ичида. Ҳар бир кечиктирилган кун учун сотувчи товар нархининг 1% и миқдорида неустойка тўлайди.
Чек йўқолган бўлса-чи?
Қонун касса ёки товар чекидан ташқари харидни тасдиқловчи бошқа ҳужжат ва далилларни ҳам қабул қилади: банк картасидан тўлов кўчирмаси, кафолат талони, гувоҳлар.
Судга борсам, бож тўлайманми?
Йўқ. Истеъмолчилар ўз ҳуқуқлари бузилиши билан боғлиқ даъволар бўйича давлат божидан озод («Давлат божи тўғрисида»ги Қонун, 8-модда).
Бу мақола кимгадир керак бўлиши мумкин
Манбалар
Мақола фойдали бўлдими?
Ушбу мақола фақат танишиш учун тайёрланган ва юридик маслаҳат ҳисобланмайди. Қоидалар ўзгариши мумкин — расмий манбаларда (lex.uz, gov.uz) текширинг.