Tovarni qaytarish yoki almashtirish: sifatli tovar 10 kunda, nuqsonli tovar kafolat davomida — isteʼmolchi huquqlari va talabnoma namunasi
Sifatli tovarni 10 kun ichida almashtirish yoki pulini qaytarib olish, nuqsonli tovarni 7–20 kunda almashtirish yoki bepul taʼmirlatish, kechiksa kuniga 1% neustoyka. «Qaytarilmaydi» yozuvi qonuniymi va talabnoma namunasi.
- Tayyorladi: Bilib oling tahririyati
- 3 ta rasmiy manba asosida
- Raqamlar 2026-yil 1-sentabr holatiga dolzarb
Qisqa javob
«Isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida»gi Qonunga koʻra sifatli nooziq-ovqat tovarini xarid kunidan 10 kun ichida xuddi shunday tovarga almashtirish, u boʻlmasa — pulini qaytarib olish mumkin (tovar ishlatilmagan, qadogʻi va cheki boʻlsa). Nuqsonli tovar boʻyicha esa almashtirish, bepul taʼmirlash, narxni kamaytirish yoki pulni qaytarishni talab qilish mumkin: kafolat muddati ichida, kafolat boʻlmasa — 6 oy ichida. Nuqsonli tovar 7 kunda (tekshiruv kerak boʻlsa — 20 kunda) almashtiriladi, kechiksa sotuvchi har kuni uchun tovar narxining 1% i miqdorida neustoyka toʻlaydi.
Mundarija8
Kiyim oʻlchami toʻgʻri kelmadimi yoki yangi texnika ikki haftada buzildimi? Qonun ikkala holatda ham sizni himoya qiladi — faqat qoidalari har xil. Quyida «Isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida»gi Qonun asosida qachon va qanday tovarni qaytarish yoki almashtirish mumkinligini tushuntiramiz.
Ikki xil holat
| Sifatli tovar (yoqmadi, oʻlcham, rang) | Nuqsonli tovar (buzuq, ishlamaydi) | |
|---|---|---|
| Asos | Qonunning 18-moddasi | Qonunning 13–16-moddalari |
| Muddat | xarid kunidan 10 kun | kafolat muddati ichida, kafolat boʻlmasa — 6 oy |
| Nima talab qilish mumkin | almashtirish, tovar boʻlmasa — pulni qaytarish | almashtirish, taʼmirlash, narxni kamaytirish yoki pulni qaytarish |
| Shart | ishlatilmagan, qadogʻi va chek bor | xaridni tasdiqlovchi hujjat |
Sifatli tovarni almashtirish (10 kun)
Qonunning 18-moddasiga koʻra, nooziq-ovqat tovarini xarid qilgan kundan 10 kun ichida sotib olingan joyda xuddi shunday tovarga almashtirish mumkin. Bunday tovar sotuvda boʻlmasa — pulingizni qaytarib olasiz.
Talab qondiriladi, agar:
- tovar ishlatilmagan va shikastlanmagan boʻlsa;
- qadogʻi bilan qaytarilsa va isteʼmol xususiyatlari saqlangan boʻlsa;
- uni shu sotuvchidan olganingizni tasdiqlovchi asos boʻlsa (chek, karta koʻchirmasi).
Pul, agar boshqacha kelishilmagan boʻlsa, qanday toʻlangan boʻlsa, shunday qaytariladi: karta bilan toʻlangan boʻlsa — kartaga.
Almashtirilmaydigan tovarlar
Almashtirish tartibi va almashtirilmaydigan sifatli tovarlar roʻyxatini Hukumat belgilaydi (chakana savdo qoidalari). Odatda bu gigiyena va shaxsiy foydalanish buyumlari kabi tovarlar. Bu cheklov faqat sifatli tovarga tegishli — nuqsonli tovar har qanday holatda almashtiriladi yoki taʼmirlanadi.
Doʻkondagi «Sotilgan tovar qaytarilmaydi» yozuvi qonunda belgilangan huquqlaringizni bekor qilmaydi.
Nuqsonli tovar: sizning huquqlaringiz
Tovarda nuqson chiqsa va bu haqda sotish vaqtida aytilmagan boʻlsa, siz oʻz xohishingiz bilan quyidagilardan birini talab qilishingiz mumkin (13-modda):
- ayni shunday modeldagi sifatli tovarga almashtirish;
- boshqa modelga almashtirib, narx farqini hisob-kitob qilish;
- nuqsonni bepul bartaraf etish (taʼmirlash) yoki taʼmir xarajatingizni qoplash;
- narxni nuqsonga mutanosib kamaytirish;
- shartnomani bekor qilib, pulni va zararni qaytarish.
Talab qoʻyish mumkin boʻlgan muddat:
- tovarning kafolat yoki yaroqlilik muddati ichida;
- kafolat belgilanmagan boʻlsa — 6 oy ichida;
- koʻchmas mulk uchun — topshirilgan kundan 2 yil.
Talab sotuvchiga qoʻyiladi. Unga chek yoki xaridni tasdiqlovchi boshqa hujjat, kafolatli tovarlar uchun — kafolat taloni yoki texnik pasport ilova qilinadi.
Sotuvchi qancha muddatda bajarishi shart
| Talab | Muddat | Asos |
|---|---|---|
| Almashtirish | 7 kun, qoʻshimcha tekshiruv kerak boʻlsa — 20 kun | 14-modda |
| Xuddi shunday model yoʻq boʻlsa | 1 oy | 14-modda |
| Kafolatdagi nuqsonni bepul tuzatish | sotuvchi — 20 kun, ishlab chiqaruvchi — 10 kun | 15-modda |
| Taʼmir vaqtida vaqtinchalik tovar (uzoq ishlatiladigan tovarlar) | 3 kun ichida | 15-modda |
Har bir kechiktirilgan kun uchun sotuvchi tovar narxining 1% i miqdorida neustoyka (penya) toʻlaydi. Taʼmir vaqtida kafolat muddati tovardan foydalana olmagan kunlarga uzaytiriladi.
Sotuvchi talabingizni bajarmasa, narxni kamaytirish yoki shartnomani bekor qilib, zararni va maʼnaviy zararni qoplashni talab qilishingiz mumkin (16-modda).
Qadamma-qadam
- Tovar, chek va kafolat talonini saqlang. Nuqsonni suratga yoki videoga oling.
- Sotuvchiga yozma talabnoma bering — quyidagi namunani toʻldiring. Ikkinchi nusxasiga qabul qilinganligi haqida imzo va sana qoʻydiring yoki pochta orqali yuboring.
- Muddatni kuting: 7 yoki 20 kun.
- Javob boʻlmasa yoki rad etilsa — Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasiga yoki sudga murojaat qiling. Sudda isteʼmolchi davlat bojidan ozod.
Talabnoma namunasi
Sifatsiz tovar boʻyicha sotuvchiga talabnoma
Maydonlarni toʻldiring — matn avtomatik tayyorlanadi. Maʼlumotlar serverga yuborilmaydi.
Tayyor matn
[Sotuvchi (do'kon) nomi va manzili]ga [Xaridor F.I.Sh., manzili va telefoni]dan TALABNOMA (sifatsiz tovar bo‘yicha) Men [Xarid sanasi va chek raqami] sizdan quyidagi tovarni sotib oldim: [Tovar nomi, modeli, narxi]. Tovarda quyidagi nuqson aniqlandi: [Qanday nuqson aniqlandi]. Sotib olish vaqtida bu nuqson haqida menga aytilmagan. «Iste’molchilarning huquqlarini himoya qilish to‘g‘risida»gi Qonunning 13-moddasiga asosan sizdan [Talabingiz] talab qilaman. Qonunning 14-moddasiga ko‘ra nuqsonli tovar 7 kun ichida (qo‘shimcha tekshiruv zarur bo‘lsa — 20 kun ichida) almashtirib berilishi, 15-moddasiga ko‘ra kafolat muddatidagi nuqson sotuvchi tomonidan 20 kun ichida bepul bartaraf etilishi shart. Muddat o‘tkazib yuborilgan har bir kun uchun tovar narxining 1 foizi miqdorida neustoyka to‘lanadi. Talabim qondirilmasa, iste’molchilar huquqlarini himoya qilish bo‘yicha vakolatli organga va sudga murojaat qilaman (iste’molchi bunday da’volar bo‘yicha davlat bojidan ozod). Ilova: xarid cheki (nusxa), kafolat taloni (nusxa). [Talabnoma sanasi] Imzo: __________
Esda tuting
- Talabnomani har doim yozma bering — ogʻzaki kelishuvni isbotlash qiyin.
- Kafolatdagi tovarni oʻzingiz yoki tasodifiy ustaga taʼmirlatmang — kafolat bekor boʻlishi mumkin.
- Sudga daʼvo berish tartibi: Sudga elektron daʼvo arizasi berish.
Koʻp beriladigan savollar
Sifatli tovarni qaytarsa boʻladimi?
Ha, nooziq-ovqat tovarini xarid kunidan 10 kun ichida — agar u ishlatilmagan, shikastlanmagan, qadogʻi saqlangan va shu doʻkondan olinganini tasdiqlovchi chek boʻlsa. Avval xuddi shunday tovarga almashtiriladi, sotuvda boʻlmasa — pul qaytariladi.
«Sotilgan tovar qaytarilmaydi» yozuvi qonuniymi?
Yoʻq, bu yozuv qonunda belgilangan isteʼmolchi huquqlarini bekor qilmaydi. Faqat Hukumat roʻyxatidagi ayrim tovarlar (masalan, gigiyena buyumlari) sifatli boʻlsa almashtirilmaydi; nuqsonli tovarga esa bu cheklov qoʻllanmaydi.
Nuqsonli tovar qancha muddatda almashtiriladi?
7 kun ichida, sifatni qoʻshimcha tekshirish kerak boʻlsa — 20 kun ichida. Xuddi shunday model boʻlmasa — 1 oy ichida. Har bir kechiktirilgan kun uchun sotuvchi tovar narxining 1% i miqdorida neustoyka toʻlaydi.
Chek yoʻqolgan boʻlsa-chi?
Qonun kassa yoki tovar chekidan tashqari xaridni tasdiqlovchi boshqa hujjat va dalillarni ham qabul qiladi: bank kartasidan toʻlov koʻchirmasi, kafolat taloni, guvohlar.
Sudga borsam, boj toʻlaymanmi?
Yoʻq. Isteʼmolchilar oʻz huquqlari buzilishi bilan bogʻliq daʼvolar boʻyicha davlat bojidan ozod («Davlat boji toʻgʻrisida»gi Qonun, 8-modda).
Bu maqola kimgadir kerak boʻlishi mumkin
Manbalar
Maqola foydali boʻldimi?
Ushbu maqola faqat tanishish uchun tayyorlangan va yuridik maslahat hisoblanmaydi. Qoidalar oʻzgarishi mumkin — rasmiy manbalarda (lex.uz, gov.uz) tekshiring.